← Fræðsluleikir

Þýsk málfræði á A1-stigi

Tíu atriði sem þarf að hafa á hreinu í fyrsta þýskuáfanga, hvert með dæmum. Skrifað fyrir þá sem eiga íslensku að móðurmáli, svo það er sagt hvar málin tvö fylgjast að og hvar þau skilja.

Æfðu orðaforðann

Málfræðin kemur að litlu gagni án orðanna. Í Glósukubbunum eru fjórir þýskustokkar á A1-stigi og þar koma orðin sem þú kannt sjaldnar og hin oftar.

Opna Glósukubbana

1Að spyrja og kynna sig

Spurning sem byrjar á spurnarorði hefur sögnina strax á eftir því, alveg eins og í íslensku. Spurnarorðin sem koma fyrst eru wer (hver), wie (hvernig), was (hvað), wo (hvar) og woher (hvaðan).

2du eða Sie

Þýska greinir á milli óformlegs du og formlegs Sie. Sie er ALLTAF skrifað með stórum staf, hvar sem það stendur, og tekur sömu endingu og fleirtalan. Kennarar og ókunnugir fá Sie, jafnaldrar og vinir du.

3Kynin þrjú og greinirinn

Þýsk nafnorð eru í þremur kynjum eins og þau íslensku, en kynið er oft annað: das Buch er hvorugkyns en bókin kvenkyns. Þess vegna þarf að læra greininn með orðinu en ekki orðið eitt og sér. Ákveðni greinirinn er der í karlkyni, die í kvenkyni, das í hvorugkyni og die aftur í fleirtölu. Óákveðni greinirinn er ein í karlkyni og hvorugkyni en eine í kvenkyni. Og eitt í viðbót: öll þýsk nafnorð eru skrifuð með stórum staf.

4Fleirtalan fylgir engri einni reglu

Fleirtalan er ekki jafn fyrirsjáanleg og í íslensku. Endingin getur verið -e, -er, -n, -en eða -s, stundum engin (der Lehrer, die Lehrer), og oft bætist hljóðvarp við (der Apfel, die Äpfel). Hún lærist með orðinu, alveg eins og greinirinn.

5Sagnbeyging í nútíð

Regluleg sögn tekur endingarnar -e, -st og -t í eintölu og -en, -t og -en í fleirtölu. Nokkrar algengar sagnir skipta um sérhljóð í annarri og þriðju persónu eintölu og þær þarf að læra sérstaklega.

6Þolfall: aðeins karlkynið breytist

Þetta er einfaldara en íslenska fallakerfið. Í þolfalli breytist aðeins karlkynið: der verður den og ein verður einen. Kvenkyn, hvorugkyn og fleirtala standa óbreytt.

7Hjálparsagnir senda aðalsögnina aftast

können, wollen, müssen, dürfen og möchten beygjast sjálfar en aðalsögnin fer í nafnhátt aftast í setninguna. Þær eru líka óreglulegar í eintölu.

8Sagnir sem klofna

Sumar sagnir eru settar saman úr forskeyti og sögn. Í venjulegri setningu klofna þær og forskeytið fer aftast, en með hjálparsögn standa þær heilar í nafnhætti.

9Sögnin stendur í öðru sæti

Í venjulegri fullyrðingu er sögnin annað atriðið í setningunni, sama hvað stendur fremst. Byrji setningin á tímasetningu færist frumlagið aftur fyrir sögnina.

10Klukkan og tímaforsetningarnar

Forsetningarnar eru fastar: um fyrir tíma á klukku (um zehn Uhr), am fyrir dag, im fyrir mánuð og von … bis fyrir tímabil. Hálftíminn er eins og á íslensku: halb drei er hálf þrjú, klukkan 14.30. Gildran leynist í enskunni, þar sem „half three“ merkir 15.30.

Síðast uppfært .

Algengar spurningar

Hvernig man maður hvort orð er der, die eða das?
Kynið fylgir ekki íslenska kyninu, svo það verður að læra greininn með orðinu en ekki orðið eitt og sér. Besta leiðin er að æfa orðið alltaf í heild, der Tisch en ekki Tisch, og rifja upp með dreifðri endurtekningu svo þau orð sem klikka komi oftar aftur. Nokkur mynstur hjálpa: orð sem enda á -ung, -heit, -keit eða -schaft eru kvenkyns og orð sem enda á -chen eru hvorugkyns.
Hvað þýðir halb drei á þýsku?
Það þýðir 14.30, alveg eins og hálf þrjú á íslensku. Bæði málin telja hálftímann að næstu heilu klukkustund. Enskan gerir það ekki, því þar merkir „half three“ 15.30, og þaðan kemur ruglingurinn helst.
Hvernig undirbý ég mig fyrir kaflapróf í þýsku?
Kaflapróf á A1-stigi prófa oftast orðaforða kaflans, sagnbeygingu og eitt til tvö málfræðiatriði. Lærðu nafnorðin alltaf með greini og fleirtölu og sagnirnar með beygingunni, því það er sú mynd sem prófið biður um. Í Glósukubbunum á kokomo.is eru fjórir stokkar á A1-stigi og þar koma orðin sem þú kannt sjaldnar og hin oftar.