RéttritunarreglurnarÞær eru tólf og það eru þær sem oftast reynir á í stafsetningu. Hver regla er skýrð í einni setningu með dæmum, og þú getur æft þær allar í leiknum þangað til þær festast í heilanum.
Æfðu reglurnar
Í æfingahamnum koma orðin sem þú klikkar á aftur seinna. Engin skráning, bara æfing.
Byrja æfingu1Minn-reglan
Karlkynsorð með greini enda á -inn eða -ann með tveimur n-um. Prófaðu að bæta „minn“ aftan við og heyrðu hvort það gangi upp.
- Ég tók símann með mér í skólann.ekki síman
- Pabbi þvoði bílinn um helgina.ekki bílin
- Við biðum eftir strætó allan daginn.ekki dagin
2Un-reglan
Kvenkynsorð sem enda á -un halda alltaf einu n-i, líka þegar ending eða greinir bætist aftan við.
- Niðurstöður nýrrar könnunar verða kynntar á morgun.ekki könnunnar
- Hann skrapp í verslunina eftir vinnu.ekki verslunnina
- Án þjálfunar næst enginn árangur.ekki þjálfunnar
3Steins-reglan
Karlkynsorð eins og morgunn, himinn og arinn fá tvö n í nefnifalli, alveg eins og steinn. Í aukaföllum er aðeins eitt.
- Bráðum kemur bjartur morgunn.ekki morgun
- Ég vaknaði klukkan sex í morgun.ekki morgunn
- Við horfðum á himininn roðna í vestri.ekki himinninn
4An-reglan
Lýsingarorð, atviksorð og fornöfn sem enda á -an fá aðeins eitt n. Tvö n koma bara með greini nafnorða, sbr. minn-regluna.
- Hún á góðan hund sem heitir Kátur.ekki góðann
- Rigningin kom beint að ofan.ekki ofann
- Ég þekki þennan mann síðan í grunnskóla.ekki þennann
5Lítill stafur á tungumálum
Nöfn tungumála eru með litlum staf þótt landið sé með stórum.
- Hún talar reiprennandi þýsku.ekki Þýsku
- Amma kenndi mér gamalt ljóð á íslensku.ekki Íslensku
- Hann les glæpasögur á frönsku.ekki Frönsku
6Stór og lítill stafur
Sérnöfn fá stóran staf, þar með talin nöfn bóka og stofnana. Vikudagar, mánuðir, hátíðir og námsgreinar eru með litlum.
- Við lesum Njálu í vetur.ekki njálu
- Skólinn byrjar um miðjan ágúst.ekki Ágúst
- Fjölskyldan hittist alltaf um jólin.ekki Jólin
7Eitt orð eða tvö
Sambönd með konar, kyns, megin, vegar og staðar eru skrifuð í tveimur orðum.
- Í búðinni fæst alls konar dót.ekki allskonar
- Hins vegar er ég sammála þér.ekki Hinsvegar
- Lyklarnir hljóta að vera einhvers staðar.ekki einhversstaðar
8Orðhlutaaðferðin
Finndu skylt orð og haltu stofninum. Þá sérðu hvaða stafir eiga að standa þótt framburðurinn segi annað.
- Liðið hefur keppt vel í allan vetur.ekki kept
- Húsið var byggt árið 1920.ekki bygt
- Sérstök nefnd fjallar um málið.ekki nemd
9Samsett orð
Samsett orð eru eitt orð en ekki tvö, hvort sem þau eru stofnsamsett eða eignarfallssamsett.
- Hún byrjaði í framhaldsskóla í haust.ekki framhalds skóla
- Stafsetningarprófið er á föstudaginn í næstu viku.ekki Stafsetningar prófið
- Ný skoðanakönnun sýnir breytta afstöðu til málsins.ekki skoðana könnun
10J-reglan
Ekkert j stendur á milli g, k, ey, æ eða ý og i. Á undan a og u helst j-ið.
- Ég segi alltaf satt og rétt frá.ekki segji
- Við sækjum hana á flugvöllinn á morgun.ekki sækum
- Nýir skór bíða enn í kassanum.ekki Nýjir
11Viðtengingarháttur
Nútíðin hefur i og þátíðin y. Y-ið kemur af þriðju kennimynd sagnarinnar.
- Þótt hún vinni leikinn núna er mótinu ekki lokið.ekki vynni
- Ég vildi óska að ég fyndi meiri tíma fyrir prófið.ekki findi
- Þau vonuðust til að liðið ynni bikarinn í ár.ekki inni
12Y og merking
Sum orð greinast aðeins á merkingunni. Þá þarf að vita hvað orðið þýðir til að stafsetja það rétt.
- Að mörgu leyti var ferðin vel heppnuð.ekki leiti
- Við fórum að tína ber í brekkunni.ekki týna
- Passaðu að týna ekki lyklunum.ekki tína
Æfðu reglurnar
Í æfingahamnum koma orðin sem þú klikkar á aftur seinna. Engin skráning, bara æfing.
Byrja æfinguSíðast uppfært .
Algengar spurningar
- Hvaða reglur reynir mest á í stafsetningu?
- Meginhluti stafsetningarvillna fellur á fáar reglur: n-reglurnar (minn-reglan, un-reglan, steins-reglan og an-reglan), stór og lítill stafur, hvenær orð eru skrifuð í einu orði eða tveimur, j-reglan og y í viðtengingarhætti. Þessar tólf reglur eru útskýrðar hér með dæmum.
- Hvað er minn-reglan?
- Minn-reglan segir að karlkynsorð með greini endi á -inn eða -ann með tveimur n-um. Þumalputtareglan er að bæta „minn“ aftan við og heyra hvort það gangi upp: símann (minn), bílinn (minn), daginn (minn).
- Hvernig æfi ég stafsetningu fyrir próf?
- Lestu regluna, taktu svo dæmi þar til hún situr. Í æfingahamnum á kokomo.is koma orðin sem þú klikkar á aftur seinna, þangað til þau festast í heilanum. Æfingin er ókeypis og krefst engrar skráningar.