Bókstafurinn C kemur fyrir á átta stöðum á venjulegu píanói. Áttundaheitið segir hvaða C er átt við. Tíu þrep frá stóru C upp í c þrístrikað, á hljómborði og á nótnastreng.
Þrepin opnast eitt af öðru. Kanntu efnið þegar? Ýttu á læst þrep til að opna það.
Nóturnar draga nöfn sín af fyrstu sjö bókstöfunum í enska stafrófinu: A B C D E F G. Þeir kallast stofntónar.
Nótan B var lengi kölluð H hér á landi og annars staðar í Norður-Evrópu. Sú hefð er á undanhaldi og nú er kennd alþjóðlega röðin. Lækkað B heitir Bes.
Svörtu nóturnar raðast í tvennur og þrennur og þær eru kennileitin. C er hvíta nótan rétt vinstra megin við tvennuna og F er sú sem stendur vinstra megin við þrennuna.
Áttund er bilið milli tveggja nótna með sama nafn, tólf hálftónar. Stafrófið byrjar á A en áttundin byrjar á C og endar á B.
Þess vegna eru a og b í sömu áttund og c-ið fyrir neðan þau, ekki því sem stendur fyrir ofan. Nóturnar a′ og b′ liggja beint fyrir neðan c′′.
Litaða bandið yfir hljómborðinu sýnir hvar hver áttund byrjar og endar. Skilin liggja alltaf milli B og C.
Miðju-c heitir c′, einstrikað c, og er fyrsta nótan í einstrikuðu áttund.
Á stóra nótnastrengnum situr hún á stuttri hjálparlínu (aukalínu) mitt á milli G-lykils og F-lykils. Það er auðveldasta kennileitið á öllum strengnum.
Ameríska kerfið (SPN) kallar sömu nótu C4 og telur með tölustöfum í stað strika. Sama nóta, önnur merki.
Stóra áttund er skrifuð með STÓRUM staf og engu merki: C, D, E, F, G, A, B.
Litla áttund er skrifuð með litlum staf og engu striki: c, d, e, f, g, a, b. Hún liggur næst fyrir ofan stóru áttund.
Allar áttundir fyrir ofan litlu áttund bera líka lítinn staf. Það sem skilur þær að eru strikin.
Frá litlu áttund bætist eitt strik við fyrir hverja áttund upp.
Litla áttund: c. Einstrikuð: c′. Tvístrikuð: c′′. Þrístrikuð: c′′′. Fjórstrikuð: c′′′′.
Strikin standa á eftir bókstafnum og gilda um alla áttundina, ekki bara um C. Í einstrikuðu áttund heita nóturnar c′, d′, e′, f′, g′, a′ og b′.
Svörtu nóturnar fylgja með. Svört nóta tilheyrir sömu áttund og hvíta nótan vinstra megin við hana. Þess vegna eru cís′ og des′, sem líka eru skrifuð c#′ og db′, í einstrikuðu áttund eins og c′.
Fyrst bókstafurinn: hvaða hvíta nóta er þetta miðað við svörtu tvennuna og þrennuna.
Svo áttundin: hvaða lit ber bandið fyrir ofan hana, og þar með hvort stafurinn er stór eða lítill og hversu mörg strik fylgja.
Réttur bókstafur með rangri áttund er samt rangt svar. Þess vegna eru þessi tvö valin hvort í sínu lagi hér.
Nú er nafnið gefið og þú finnur nótuna. Farðu í öfuga röð við smiðjuna.
Lestu fyrst áttundina úr nafninu: stór stafur merkir stóru áttund, lítill stafur án striks litlu áttund, og strikin telja upp þaðan.
Finndu svo bókstafinn inni í þeirri áttund. C er alltaf lengst til vinstri í hverri áttund, rétt vinstra megin við svörtu tvennuna.
G-lykillinn vefur sig um aðra línu neðan frá og hún er g′. Þaðan er allt annað talið.
Nóturnar á línunum neðan frá eru e′, g′, b′, d′′ og f′′. Í bilunum eru f′, a′, c′′ og e′′.
Áttundaskilin liggja milli b′ (miðlínan) og c′′ (þriðja bilið). Þar bætist strikið við.
F-lykillinn merkir aðra línu ofan frá með punktunum tveimur, sitt hvorum megin við hana. Sú lína er f í litlu áttund.
Nóturnar á línunum neðan frá eru G, B, d, f og a. Í bilunum eru A, c, e og g.
Áttundaskilin liggja milli B (næstneðsta línan) og c. Þar fer nafnið úr stórum staf í lítinn.
Strengirnir tveir eru læstir saman: G-lykill að ofan og F-lykill að neðan.
Miðju-c (c′) situr á hjálparlínunni mitt á milli þeirra. Það er brúin milli strengjanna og besta kennileitið.
Fjórar nótur standa á strengnum og aðeins ein þeirra ber nafnið sem spurt er um. Hinar bera ýmist annan bókstaf eða sama bókstaf í annarri áttund.
Síðast uppfært .
Þau segja í hvaða áttund nótan er. Bókstafurinn C kemur fyrir á átta stöðum á venjulegu píanói og strikin skilja þær nótur að. Í Helmholtz-kerfinu, því sem kennt er á Íslandi, ber stóra áttund stóran staf og ekkert merki, litla áttund lítinn staf og ekkert strik, og þaðan bætist eitt strik við fyrir hverja áttund upp: c′, c′′ og c′′′. Miðju-c heitir c′ og er sama nótan og C4 í ameríska kerfinu.
Áttundin byrjar alltaf á C og endar á B, ekki á A eins og stafrófið. Þess vegna liggja a′ og b′ beint fyrir neðan c′′ en ekki fyrir ofan það, og þar verður algengasta villan. Áttundir æfa þetta í tíu þrepum, bæði á hljómborði og á nótnastreng. Litað band yfir hljómborðinu sýnir hvar hver áttund byrjar, nafnasmiðjan lætur þig velja bókstafinn og áttundina hvort í sínu lagi, og í síðasta þrepinu er nafnið gefið og þú finnur staðinn á stóra nótnastrengnum.